Picture of BQL Siam-555

5 điều tế nhị người Việt cần hiểu tâm lý người Thái

Visible to anyone in the world
Edited by BQL Siam-555, Tuesday, 6 July 2021, 10:10 AM

Là người sống ở Thái Lan hơn 10 năm, tôi nhớ mãi những lần có gia đình hoặc bạn bè sang chơi. Ban đầu, tôi háo hức dẫn gia đình bạn bè đi tham quan danh lam thắng cảnh, đi gặp bạn bè đồng nghiệp tôi bên này. Rồi tôi nhận ra, những đọt vi hành như vậy khiến tôi phát hiện những chuyện khá nhỏ nhặt nhưng làm bật ra những khác biệt vi tế của hai nền văn hóa mà ai cũng tưởng lầm là gần nhau. Không ít lần tôi phải làm cầu nối hóa giải những hiểu lầm không đáng có này. 

Nói vậy thôi, chứ những điểm này cũng không có gì to tát, nhưng nếu bạn để ý, sẽ rất được lòng người Thái bản xứ, cũng giúp bạn có một sự hòa nhập nhanh, mau có thêm bạn tại xứ người

Vậy những điều người Việt cần để ý tránh bị hiểu lầm là gì?


1-Nói oang oang, gọi con mình mà giật mình cả khu phố

Điều đầu tiên khi đặt chân tới sân bay bạn hay làm là gì? Kiểm tra hành lý và xem người thân ở đâu có phải không? Thử xuất hiện tại sân bay Don Mueng hoặc Suvarnabumni những ngày cao điểm, bạn sẽ thấy sự khác biệt giữa đoàn khách THái Lan và đoàn khách Việt Nam. 

"Nam ơi! Đi đâu rồi?"

"Cổng bên nầy, nhanh lên"

Những âm thanh như thét vào mặt tôi từ một đoàn đi Vietjet chuyến BKK-HCM

Tất nhiến, ngoài đoàn VIệt Nam thì còn có những đoàn cũng ồn ào không kém như Trung Quốc (số 1), hoặc Ấn Độ. Nhưng cần hiểu rằng người Thái nhìn chung không thích những việc gây xáo trộn và giật mình, trong đó có việc tạo ra âm thanh to bất ngờ, kéo dài liên tục. Cũng như bạn sẽ rất ít khi thấy cha mẹ người THÁI vừa đi đường vừa la hét con, hoặc hai người lớn chửi rủa nhau giữa phố. (Ít chứ không phải không có)

2-Ăn phát ra tiếng

Ngày nọ, tôi có mời người bạn từ VIệt Nam đi ăn cùng công ty tôi. Trong bàn ăn có vô vàn thức ăn ngon nào là gà, cá, canh tomyum,v.v..Trong khi các bạn người Thái dùng muỗng nĩa khá điêu luyện, vẽ từng thớ cá, đưa từng cọng mì lên muỗng, thì anh bạn Việt Nam tôi khiến cả bàn mắt tròn mắt dẹt khi chấm mút xương như thể đây là lần đầu tiên được ăn cá. Cả bạn ngạc nhiên và ai cũng bấm bụng cười. Thông thường, người Thái khá từ tốn trong bàn ăn, họ ăn chậm, không nhai nhồm nhoàm phát ra tiếng, khi ăn lúc nào cũng có một ly nước lọc kế bên, để làm chậm nhịp bữa ăn (?)

Nói vậy chứ không có nghía bạn không được quyền thưởng thức món ăn. Nếu được mời đến nhà người Thái, hãy ăn thật ngon và khen món ăn của họ, họ sẽ rất vui đấy. Khi ăn chỉ cần đóng kín miệng và giảm bớt âm lượng là được. À, người Thái cũng rất ít khi vừa ăn, vừa nhai vừa nói.  

3-Phê bình như chuyên gia (dù nghiệp dư)

Lại xoay quanh mâm cơm, có lần, cũng đi chung một nhóm gồm nhiều quốc tịch, có anh bạn người Thái hỏi các bạn ngoại quốc xem món ăn Tomyum có hợp khẩu vị không, thì anh VIệt Nam ngồi kế tôi giơ tay phát biểu, và nêu lên sự mất cân đối của hương vị, nào là béo quá, ăn vậy sẽ đau bụng,v.v.. Không cần kể thêm bạn cũng đoán ra sắc mặt các chư vị THái Lan trên bạn, họ chỉ gật gù gượng gạo mà thôi

Có lẽ khi được giao cho cơ hội nhận xét, người Việt Nam một bộ phận quên mất bức tranh tổng thể về quan hệ mà chăm chăm đưa ra những nhận xét chủ quan duy ý chí, không dựa vào một báo cáo, nghiên cứu gì..PHần lớn tôi hay gặp các nhận xét kiểu vơ đũa từ người Việt dạng này 

- " Tôi bảo đảm..." (anh là chuyên gia trong lĩnh vực gi? mà anh có gì để bảo đảm, trên cơ sở gì?)

- " Cái này ai chả biết...(anh biết người khác nghĩ gì sao? sao anh chắc thế?)

- "Xời, cái này cũng xoàng thôi.." (rõ là anh mới nhìn mà đã biết thực hư hay sao?)

Người Thái rất hiếu khách nhưng họ cũng khá nhạy cảm với lời chê bai hoặc những bình luận vô tâm, vô cảm của 1 bộ phận như trên. 


4-Tay chân chạm vào người khác khi chưa được phép, hoặc khi chưa quá thân

Lại nói, trong công ty có mấy em thực tập GEnZ khá xinh, ngày kia một anh người Việt sang công tác được mời đi liên hoan công ty. Không hiểu anh nghĩ gì mà lại vỗ vai các em nữ sinh thực tập và bắt chuyện này nọ. Một trong số các em nói với HR và anh chàng bị một phen hú vía vì HR cho rằng anh ta lợi dụng sàm sỡ nơi công sở

Nói ra để thấy rằng, ở Thái không có thói quen đụng chạm người khác, đặc biệt là người khác giới một cách bỗ bã. Một số tình huống được cho là vô hại ở VIệt Nam thì ở Thái Lan, họ sẽ cảm thấy bị xúc phạm. Với các anh từ VIệt Nam sang công tác hoặc tu nghiệp chỉ cần biết rằng ở Thái Lan, phụ nữ không có thói quen bắt tay đàn ông (rất rất ít), cũng như không thể có việc đặt tay nhè nhẹ lên lưng hoặc vỗ vai thường tình ở nơi công cộng. 

5-Xâm phạm không gian cá nhân (khi đi thang máy, nơi công cộng)  


Công ty tôi nằm trong tòa nhà DTAC, ngày ngày lên xuống thang máy như một phần của đời sống đi làm. Có khi chỉ cần 1 người bước vào thang, bạn biết ngay anh ta là người ở ngoài vào hay không. 

Nhìn chung thang máy ở Thái Lan không nhốn nháo, ngược lại nó như một không gian chật nhưng được phân chia bằng những lằn ranh vô hình. Ai bước vào cũng đều tránh khu vực nút bấm trừ khi đó là chỗ duy nhất sót lại, họ cố đi sâu vào trong để nhường người khác vào sau. Không ai nói câu nào, trừ khi người quen gặp nhau, họ chào vào nói 1-2 câu, nhưng với âm lượng vừa đủ. Người Thái nghiện đi thang máy, cho dù lầu 1 hay lầu 2, họ đều bấm cả. Có khi có thang dành cho em bé, bà bầu, họ cũng đi luôn nếu trống. 

Việt Nam thì ngược lại, bạn để ý thang từ máy bay lên khu làm thủ tục ở sân bay Tân Sơn Nhất không? Tôi cứ tưởng thang hư hoặc thang VIP, mãi đến khi cậu bạn người Thái của tôi đi cùng về HCM, cậu ta tìm ra và bấm nút, tôi mới ngớ ra thì ra có thang này. Ấy vậy mà khi vào cái thang khác phía bên kia, dân mình ồ ạt tràn vào, bất chấp bên trong vẫn còn tôi và cậu ta. Hôm đó, cậu ấy nói với tôi "Bên mày người ta đi thang máy ngộ nhỉ"


Tôi cười trừ không biết nói gì, chỉ biết là người Thái họ khá coi trọng khoảng cách cá nhân, họ không xâm pham của người khác, không bước tới quá gần người lạ, không ngồi kế người lại trong quán ăn, không chen lấn khi xếp hàng, không che lối đi ra thang máy của người khác

---

Đúng là mỗi vùng đất có quy tắc ứng xử và phong cách riêng. Nếu bạn giữ được những nét tế nhị của người Thái, sẽ là một điều rất hay. Nhưng ở việt nam nếu bạn lúc nào cũng tế nhị trong khi ngoài kia họ không tế nhị với bạn thì sao? Tôi nghĩ rằng chúng ta mỗi người sẽ có sự điều chỉnh và áp dụng cho riêng mình


Trên đây là 5 điều lượm lặt từ ý kiến cá nhân chia sẻ cho các bạn, hy vọng có ích cho các bạn đang sống, sắp sang Thái Lan nhé


TỪ MỚI

แต๊ะอั๋ง  dtae4 ang5> dê (sờ mó)

แซงคิว saaeng1 khiu1> chen lên trước (xếp hàng)

ตะโกน  dta2 go:hn1 > hét lên, la lên

ติชม  dti2 chohm1 > chỉ trích, đánh giá 

พื้นที่ส่วนตัว pheuun4 thee3 suaan2 dtuaa1 > không gian cá nhân


Permalink Add your comment
Picture of BQL Siam-555

CƠM TRÊN ĐẤT THÁI

Visible to anyone in the world
Edited by BQL Siam-555, Monday, 12 April 2021, 1:03 PM

Ai đi xa cũng nhớ nhung bữa cơm nhà. Ai ở nhà nhiều đôi khi hóng chờ bữa cơm xa, cơm khách, cơm hàng cháo chợ
người ta sống trên đời ăn không biết bao nhiêu bữa cơm, nhưng chắc chắn trong hàng ngàn hàng triệu bữa cơm đó, có những bữa cơm mình không thể nào lẫn vào đâu được Có thể do hương vị, do không gian, hoặc do người đối ẩm
Hôm nay, xin gói ghém một vài bữa cơm trên đất Thái chia sẻ với các bạn. Đây không phải là bài review nhà hàng, thức ăn hay mẹo du lịch, mà chỉ là đôi dòng tản mạn những quan sát và đúc kết thô thiển của tôi về những bữa cơm đặc biệt đã tiếp sức tôi đến ngày hôm nay

A- Cơm trưa văn phòng
Việc làm đầu tiên sau khi cầm bằng thạc sỹ là một công ty sản xuất phim có tiếng trong Soi Pracha Uthit 13, cách làng "Hollywood Thái" (Town in Town) 10 phút taxi. Nằm biệt lập trong 1 mảnh đất vài hecta, văn phòng công ty cho cảm giác đằng cấp chuyên nghiệp và năng động. Tầng trệt là phòng riêng của ban đạo diễn hạng A (ai gạo cội sẽ có phòng to nhất, trong phòng có vườn và trang trí các kiểu theo ý ông đạo diễn). Tầng 2 rộng hơn chút, gồm khu vực làm việc của phòng producer của chúng tôi và phòng phó đạo diễn. Trong khuôn viên 2 tầng có 1 hồ cá ở giữa, lúc nào cũng lặng như tờ, phản chiếu cuộc sống tât bật ngày đêm (24/7) của một doanh nghiệp làm phim đang ăn nên làm ra, nắm giữ hơn 50% lượng phim quảng cáo tại Thái Lan
Cả văn phòng hơn 100 nhân sự nhưng hiếm khi xuất hiện cùng một lúc, muốn gặp mặt hết thảy, chỉ có cách ngồi trực ở cái canteen tầng trệt.
Là người nước ngoài duy nhất trong công ty, và có lẽ là người thứ 2 từng gia nhập làm international producer kể từ khi công ty thành lập, tôi cũng lạ nước lạ cái không biết người ở đây họ như thế nào, bữa trưa ra sao.
Rồi tôi phát hiện những điều thú vị
*canteen là nơi duy nhất bán thức ăn trưa trong bán kính 1km, nhưng không phải nơi tất cả cùng ngồi ăn vào 12h trưa. Ai muốn ăn sẽ gọi xuống số nội bộ canteen tầm 10h-10h30, đặt sẵn món mình thích, không thì không có mà ăn
*ở đây mạnh ai nấy ăn, họ chỉ đi theo nhóm 2-3 người với nhau, còn lại hiếm thấy cả phòng hay 1 đội cùng đi ăn bao giờ cả
*những lúc đi ăn chung, tôi cũng ngại ko biết mình nên đãi, rồi để lần sau họ đãi hay như nào..nhưng đúng là tôi lo bằng thừa, dân ở VP này rõ ràng đến từng centimet, lúc chủ quán ra bill, một người trong nhóm cầm bill đóng vai kế toán, đọc từng món ai ăn và số tiền phải trả của từng người. Có trốn cũng không được bạn ạ. Bạn nào có thói quen đi toilet lúc tính tiền mà qua làm việc bên này thì nên xài chiêu đi nhé, không xong đâu ^^
Bứa cơm VP trong môi trường rặt Thái cho tôi bài học rất thực tiễn, đằng sau nụ cười thân thiện với khách du lịch, là một xã hội công nghiệp hóa trước chúng ta hàng chục, hàng trăm năm. Con người khi trong môi trường làm việc, rất chi là nghiêm túc, những tình huống xã hội căn bản như ai trả tiền khi ăn chung cũng được chuẩn hóa. (nhưng nếu bạn là sếp đi ăn với nhân viên hay hai người yêu nhau cùng làm công ty thì là trường hợp ngoại lệ nhé..)
Vài năm sau, tôi làm một công ty lớn hơn, quốc tế hơn, dù vẫn làm việc với phần lớn đồng nghiệp người Thái, cơm văn phòng lần này mang sắc thái khác
công ty tôi gốc Anh Quốc, đặt trụ sở tại tòa nhà trung tâm Bangkok Chamchuri Square, sát bên đại học Chulalongkorn danh giá, cửa kính văn phòng nhìn xuống ngã tư Silom nhỏ bé người xe qua lại như những chấm bi vô hồn. Không ngờ khi bạn chuyển công ty từ một văn phòng khép kín sang trung tâm thành phố, từ công ty 100% Thái, sang công ty quốc tế, cơm trưa là một cuộc chơi mới
Thay vì không biết ăn với ai, giờ đây bạn phải chọn "hội cơm trưa" để tham gia. Bạn sẽ nghiệm ra, cách người ta ăn trưa thể hiện tính cách, văn hóa công ty, và văn hóa xã hội nữa. Cơ bản hồi ấy tôi nhận ra những hội và nguyên tắc không chính thức và bất thành văn như sau
* người nước ngoài sẽ không bao giờ là thành viên chủ đạo của hội cơm trưa nào
* người nước ngoài sẽ tham gia hội cơm trưa với vùng văn hóa của họ hoặc lân cận (khối châu Âu, khối Ấn, Bangladesh, khối Trung, Hàn,..)
* cấp trên ở mức quản lý không tham gia hội cơm trưa cùng nhân viên (trừ khi có việc cần trao đổi, gặp riêng)
* một bộ phận không nhỏ không tham gia bất kỳ hội cơm trưa nào, họ đơn thuần đến làm việc và không giao du quá thân mật với ai
May mắn cho một người Việt Nam như tôi là hình thể và giọng nói tương đồng người Thái nên mình có thể thoải mái ra vào các hội như 1 thành viên mà họ không nghi ngờ để ý gì cả. Tôi có thể tham gia hội Ấn Độ như 1 expat, tham gia hội Thái như một local và tham gia hội UK, US mỗi khi họ cần hang out ở Bangkok mà thiếu người hướng dẫn
Bứa cơm trưa thực sự chỉ gói ghém trong vòng 15-20p, còn lại nhường chỗ cho cuộc trao đổi thông tin vô tận. Ai bảo "ăn trưa" chỉ có nghĩa là "ăn". Đây là chương trình truyền hình thực tế giải đáp mọi ngóc ngách trong văn phòng, bản tin không kiểm duyệt, mặn mòi và vô giá.
Muốn biết ai sắp lên chức, ai đang bí mật hẹn hò ai, ai sắp lên đường, ai sắp nghỉ đi chơi Thụy Sỹ 2 tuần, lịch thay đổi chỗ ngồi cho hợp phong thủy, địa điểm các sếp cân nhắc cho team building, tất cả sẽ có trong "hội ăn trưa", 12h hàng tuần t2-t6.
Phần lớn, các hội ăn trưa đều mở đầu bằng 1 câu nói quen thuộc "Nè, đừng nói ai biết nhé"
Sau này tôi nghiệm ra เม้าท์มอย (mao moi) hay "tám" là một phần văn hóa ở đây. Bạn không thể tách rời hoặc tránh xa nó. Nó như 1 cơn sóng, bạn chỉ có nước theo nó, nhưng đừng để nó nhấn chìm.
Nhứng người bảo bạn họ không thích "Tám" chính là những người hay khai thác thông tin nhất.
B- Cơm đám ma
không kèn, không trống, đến và đi..
nói là cơm đám ma cho sang, chứ ở xứ này người ta không dựng bàn mời dùng cơm cho khách đến viếng. Phần lớn là gửi cho khách mang về nhứng phần quà ăn lót dạ và quà biếu kỉ niệm mang về.
nhiều lúc đi dự đám ma về, tôi lại thấy cuộc đời mình còn nhiều may mắn. Năm đó, Meaw, người đồng nghiệp trong công ty, mất liên tục 2 người thân trong vòng vài tháng..
Một ngày chủ nhật, điện thoại tôi rung lên liên hồi, đầu dây bên kia là ông sếp tôi, người vốn luôn từ tốn và nhẹ nhàng, nhưng hôm nay giọng gấp gáp kèm hơi thở dốc
"Ken ơi, em trai Meaw mất tối qua, hôm nay đám ma, mà nơi quàn xa qua, a sợ ít người đến, em đi nhé..?"
"Vâng, em sẽ đi" tôi đáp ngay, trong lòng còn bần thần chưa biết chuyện gì xảy ra
Tôi lần theo địa chỉ google map theo tin nhắn LINE và tìm đến..
Nơi làm lễ là bên hông 1 nhà thờ vùng ngoại ô. Xe ra vào tấp nập nhưng trật tự. Bạn theo đạo Thiên Chúa nên lễ tang tổ chức khá tươm tất trong khuôn viên nhà thờ. Trái với dự đoán, hóa ra công ty tôi có mặt gần như đông đủ dù thông báo vô cùng gắp gáp. Mọi người tề tựu trong khuôn viên phủ một mái vòm trắng, những hàng ghế dài xếp ngay ngắn giống như ghế lớp học phổ thông ở việt nam. Ở Thái, tang lễ chia theo ngày và giờ để làm lễ. Hôm nay công ty tôi được sắp cho suất 5 giờ chiều. Mọi người ngay ngắn ngồi nghiêm trang nghe cha xứ thực hiện 1 bài pháp ngắn. Sau đó, thân sinh của bạn lên phát biểu cảm ơn..Khán phòng lặng như tờ, không ai nghe được người cha nghẹn ngào nói gì, nhưng họ cảm nhận được nỗi đau khi đầu bạc tiễn đầu xanh. Em của Meaw ra đi khi ngà trong khi làm việc ở công trình..
Khi ra về, người nhà phát cho khách một hộp snack hiệu S&P (tiệm bánh ngọt kiểu ABC Bakery ở Việt Nam). Tất cả gói gọn trong chưa đầy 1 tiếng đồng hồ. Khách ra về, còn chủ nhà ở lại chờ suất tiếp theo.
Vài tháng sau, cả văn phòng hay tin ông cụ vì đau buồn mất con mà cũng qua đời

C- Cơm đám cưới
Ekalak, bạn thân nhất VP của tôi lấy vợ năm 2015. Để dự đám cưới bạn, tôi cũng sắm 1 bộ vest cho oai. Vì là đám cưới thứ 2 tham dự ở Thái Lan với tư cách khách mời (chứ không phải producer film đám cưới) nên mình muốn ăn mặc bóng bẩy tí
Các nghi lễ được tổ chức long trọng tại khách sạn Marriot, ngay chân tàu điện BTS Prom pong. Ở thành thị, theo thông lệ, các cặp đôi thuê trọn gói khách sạn một ngày. Buổi sáng, lễ trao nhẫn và đăng ký kết hôn chỉ bao gồm gia đình thân thuộc hai bên, buổi chiều tối là tiệc gala cùng diễn ra trong khuôn viên khách sạn. Trong khi ở Việt Nam, mình đi xin thủ tục chứng nhận độc thân tại phường cư trú, rồi lên Ủy Ban làm giấy hôn thú, thì ở Việt Nam, công chức hộ tịch có mặt tại đám cưới theo yêu cầu để trao giấy chứng nhận kết hôn, và trở thành 1 phần của buổi lễ (khi trả phim đám cưới cho khách luôn phải có cảnh này!!)
Ek và bạn gái quen nhau khá lâu trước khi đám cưới. Trong đám bạn bè tôi biết ở Thái, quen nhau 5-10 năm là chuyện rất bình thường. Quyết định đám cưới thường được cân nhắc khá lâu vì lý do tài chính, chủ yếu gánh nặng cho đàng trai vì gánh chi phí "hỏi vợ" (สินสอด).
Bỏ qua thủ tục lễ trao nhẫn truyền thống, trình tự đám cưới tại nhà hàng không khác gì Việt Nam mấy. Bàn lễ tân cũng là nơi nhận phong bì, ký tên và dẫn khách vào bàn. Trước khi vào bàn, khách được mời chụp hình cùng cô dâu chú rể
nội dung phong bì nặng nhẹ tùy theo QUAN HỆ và ĐỊA ĐIỂM tổ chức (cái này chắc ở ta cũng vậy)
*Điều đặc biệt dễ nhận thấy là họ ít sử dụng MC ngoài, thông thường là người trong họ, người hoạt ngôn bạn bè cô dâu/chú rể sẽ đảm nhận vai trò dẫn chương trình
*Nếu cô dâu chú rể đang công tác tại cơ quan nào, thủ trưởng cơ quan thường là người lên phát biểu giới thiệu "nhà trai" (khác với việt nam là cha mẹ chú rế/ cô dâu sẽ lên chào hai họ) và "nhà gái"
*Cô dâu chú rể CŨNG ĐI CHÀO BÀN y như Việt Nam, chỉ có điều họ không 123 dzô mà thôi

D- Cơm chiều tan sở
Đã từ rất lâu tôi quên cảm giác sau giờ làm đi lai rai với bạn công sở
Người ở đây không vậy
*Phải đủ thân, mới đi với nhau sau giờ làm.
*Phải rất thân, mới mời về nhà.
*Phải rất quí, mới mời lên xe ngồi
*Đừng hoảng hốt nếu bạn nhìn chỉn nhu, nhỏ nhẹ mà lên xe lái như ăn cướp!
*Bạn công sở quốc tịch nước ngoài thì ra bar, pub ăn nhẹ rồi uống 1-2 chai gọi là
*Bạn người Thái thì thich ngồi các quán rộng rãi, kêu vài dĩa nhắm kiểu Thái, vài chai beer Leo/Chang, thưởng thức nhạc sống
*Khi bạn đã có gia đình hoặc người yêu, hãy bình thản khi người yêu bạn gọi 30 phút/lần bắt VDO call xem có đi với gái hay không.
Dù đi với bạn nào, chằng ai uống đến lắc lư, không say không về
Beer nào cũng say, cơm nào cũng no. Nhưng sẽ có những bữa cơm chúng ta khó mà quên được


Permalink Add your comment

This blog might contain posts that are only visible to logged-in users, or where only logged-in users can comment. If you have an account on the system, please log in for full access.

Total visits to this blog: 5080